Van keuze naar strategisch vermogen: voorbij ‘Buy versus Build’

Vandaag klopt dat beeld niet meer; buy versus build is een valse tegenstelling geworden. Softwarelandschappen zijn complexer, legacy is overal aanwezig en AI schuift naar voren als structurele capaciteit in plaats van een experiment. De klassieke tweedeling maskeert meer dan ze verklaart en leidt tot beslissingen die op korte termijn logisch lijken, maar op lange termijn beperkingen creëert.

‍

Wat ‘buy’ in de praktijk betekent

In vele organisaties is ‘buy’ haast synoniem geworden met Software as a Service (SaaS). Dat is begrijpelijk; SaaS belooft snelheid, voorspelbaarheid en een lage instapdrempel. Voor generieke processen werkt dat vaak prima, maar het probleem ontstaat wanneer te eng wordt geïnterpreteerd. ‘Buy’ automatisch gelijkgesteld wordt aan huren, afhankelijkheid en een beperkt zeggenschap.

SaaS is daarom slechts één vorm van ‘buy’. Je kan eveneens software kopen inclusief broncode, een modulair platform verwerven of een bestaande oplossing overnemen en verder ontwikkelen. Wanneer ‘buy’ gereduceerd wordt tot SaaS, vernauwt het debat en verdwijnen opties die net interessant zijn voor organisaties met complexiteit, legacy of ambities rond AI.

Bovendien is SaaS zelden ontworpen als structurele drager. Data raakt versnipperd, integraties blijven fragiel en AI-toepassingen opereren los van het kernlandschap. Wat efficiënt start, mondt al snel uit in een lappendeken.

‍
‍

‘Build’ als heilige graal?

Aan de andere kant van het spectrum staat ‘build’, vaak neergezet als de ideale oplossing; volledig maatwerk dat perfect werd afgestemd op de eigen noden en context. Dit beeld klopt enkel en alleen onder strikte voorwaarden. ‘Build’ werkt wanneer software tot het kernproduct behoort, wanneer de organisatie voldoende product maturity heeft en wanneer de verwachte levensduur van de oplossing de investering rechtvaardigt.

In veel andere gevallen is ‘build’ vooral zwaar. Zero-based ontwikkeling betekent dat je zelf verantwoordelijk bent voor architectuur, beveiliging, schaalbaarheid, onderhoud én continue doorontwikkeling. Dat kost tijd, geld en ook structurele organisatorische aandacht. Zeker wanneer het gaat om een functionaliteit die niet onderscheidend is, wordt ‘build’ een dure omweg.

Legacy vergroot het probleem. De meeste organisaties vertrekken niet van een leeg blad, maar vanuit een historisch gegroeid IT-landschap. Volledig opnieuw bouwen betekent dan migreren, ontkoppelen en risico’s beheersen. Dat maakt ‘build’ niet onmogelijk, maar wel complex en vaak politiek beladen.

Belangrijk is dat ‘build’ geen slechte keuze is, maar dat het vaak te breed wordt ingezet. Niet alles wat bestaat, hoeft opnieuw te worden uitgevonden.

‍
‍

De ontbrekende dimensie: standaard versus differentiatie

In het klassieke debat ontbreekt een cruciale tweede as. Naast de vraag “kopen of bouwen?”, is er de vraag of je werkt met standaardcomponenten of met differentiërend maatwerk. De twee assen lopen door elkaar en worden dikwijls verward.

Je kan standaardoplossingen huren of custom bouwen, maar ook kiezen voor een gestandaardiseerde basis waarop je doelgericht maatwerk toevoegt. Deze laatste optie krijgt zelden een plek in het debat, terwijl dit in de praktijk voor verscheidene organisaties het meest rationeel is.

In een context waar AI steeds belangrijker wordt, geldt dit principe des te meer. AI-initiatieven ontstaan vaak versnipperd. Zonder duidelijke gedeelde drager blijven het losse tools, scripts of abonnementen zonder samenhang, noch cumulatief effect.

‍

Van ‘buy versus build’ naar ‘buy & build’

Bij Lemon vertrekken we niet vanuit de vraag of je moet kopen of bouwen. We kijken eerst naar je digitale landschap; welk deel van je landschap mag standaard zijn en waar levert differentiatie echte meerwaarde. Dit is de kern van onze ‘buy & build’-aanpak.

Je start met een robuust, beproefd fundament dat alle generieke zorgen afdekt. Architectuur, security, integraties en schaalbaarheid zijn reeds uitgeklaard. Dit fundament vormt de structurele drager van je digitale landschap, inclusief legacy en toekomstige evoluties.

Daarbovenop bouw je doelgericht verder met maatwerk waar het echt een verschil maakt; processen, workflows en logica die eigen zijn aan jouw organisatie. Maatwerk is dan geen als allesomvattend project, maar een gerichte uitbreiding.

‍

AI vraagt een structurele plek

AI-experimenten zijn waardevol voor een organisatie, maar zelden duurzaam ingebed. AI is geen extra tool, het heeft een plek nodig in je data, je processen en je governance.

De ‘buy & build’-aanpak fungeert als aggregator voor AI-initiatieven; niet door alles te centraliseren in één model, maar door een samenhangende drager te voorzien waarin AI-toepassingen landen, hergebruikt worden en veilig kunnen opschalen. Zo transformeer je AI van een verzameling losse tools naar een strategisch vermogen.

‍

Ownership als keuze

Het grootste verschil met traditionele SaaS zit in ownership. Bij Lemon koop je niet alleen functionaliteiten, maar ook de onderliggende code. Zowel het gestandaardiseerde fundament als het maatwerk zijn van jou.

Dit model geeft je volledige controle over data, AI-toepassingen, integraties en toekomstige keuzes. Je vermijdt vendor lock-in en bouwt software als een waardevol asset, niet als een tijdelijke dienst. In een wereld van legacy, strikte regelgeving en snelle technologische evolutie is dat geen detail, maar een strategische randvoorwaarde.

‍

Geen compromis, maar herdefiniëring

‘Buy & build’ is dus geen middenweg tussen twee extremen. Het is een herdefiniëring van het vraagstuk. Je hoeft niet te kiezen tussen snelheid of beste fit, je kan ze bewust combineren. Door anders te kijken, experimenteer je niet zonder eigenaarschap, maar bouw je met een cumulatief effect aan een structureel digitaal vermogen met ruimte voor legacy, voor differentiatie en voor AI.